Nuôi thú cưng có thể nhiễm một số bệnh về ký sinh trùng

Ngày nay, kinh tế phát triển nên cuộc sống của người dân thành thị có phần thoải mái hơn. Thêm vào đó, gia đình thường có ít người nên người ta nuôi và xem thú cưng như những thành viên trong nhà, chăm sóc chúng như đứa trẻ: hôn hít, ẵm bồng, dắt đi dạo, ăn chung, ngủ chung… Bên cạnh những mặt tích cực do nuôi thú cưng mang lại còn có những nguy hại về sức khỏe mà ít người biết đến. Đó là các bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng từ thú cưng mà chúng tôi sẽ nêu phía dưới đây.

Thú cưng thường được nuôi là chó, mèo, chim, chuột… nhưng phổ biến nhất là chó và mèo. Cũng như con người, thú vật cũng mang những mầm bệnh trên mình và có thể lây truyền mầm bệnh đó cho những người sống chung.

Bệnh ký sinh trùng có thể mắc phải khi nuôi thú cưng

Có vô vàn bệnh do nhiễm ký sinh trùng nhưng dưới đây chỉ nêu một vài bệnh điển hình, có những bệnh về ký sinh trùng mà bác sĩ cũng còn chưa rõ nguyên nhân ;).

Bệnh giun đũa chó, mèo

Bệnh giun đũa chó (Toxocara canis), mèo (Toxocara cati)

Người là vật chủ ngẫu nhiên, do nuốt phải trứng giun có trong đất hoặc nước bị nhiễm phân chó mèo hoặc nuốt phải ấu trùng giun khi ăn thịt chó mèo chưa nấu chín.

Người nuốt phải trứng giun toxocara, khi đến ruột non trứng nở giải phóng ấu trùng, ấu trùng chui qua thành ruột di chuyển đến gan. Từ gan, ấu trùng qua hệ tuần hoàn và bạch huyết di trú đến các tổ chức khác như phổi, nội tạng ở bụng, mắt,… gây ra các tổn thương ở nội tạng. Ấu trùng toxocara không thể phát triển thành giun trưởng thành trong cơ thể người và không thể tái lặp chu kỳ sống ở người. Ấu trùng có thể tồn tại trong các tổ chức nhiều năm nếu không được điều trị.

Nhiễm giun từ chó và mèo
Chu trình phát triển của giun đũa chó, mèo

Bệnh không có triệu chứng lâm sàng đặc hiệu, gặp ở trẻ em nhiều hơn người lớn. Một số bệnh nhân có biểu hiện gan to, sốt, có các triệu chứng của phổi như ho, đau ngực, đau bụng, khó tiêu, tăng globulin máu, tăng bạch cầu ưa axít không thường xuyên. Trường hợp nặng, các triệu chứng có thể kéo dài hàng năm, các hội chứng viêm phổi, viêm nội nhãn, đau bụng mãn tính, rối loạn thần kinh khu trú có thể xảy ra do sự di trú của ấu trùng giun toxocara, bạch cầu tăng và bạch cầu ái toan tăng có thể chiếm tới 80-90%.

Bệnh nhiễm giun móc chó, mèo

Bệnh nhiễm giun móc chó, mèo Ancylostoma caninum, Ancylostoma braziliense

Người bị nhiễm mầm bệnh thường do tiếp xúc với đất, cát ở ngoại cảnh của môi trường sống bị ô nhiễm phân chó, mèo có ấu trùng giai đoạn lây nhiễm được (larva filariform). Ấu trùng giun chui qua da, thường ở vùng da tay, da chân và di chuyển ở mô dưới da. Bệnh thường gặp ở những người làm vườn, trẻ em chơi nghịch đất cát, người đi chơi ngồi ở các bãi biển… Ấu trùng giun có thể tồn tại nhiều tuần, có khi kéo dài hàng tháng. Trong một số các trường hợp, ấu trùng giun có khả năng thoát ra thành mạch máu, lên phổi gây hội chứng Loeffler.

nhiễm ấu trùng giun
Ấu trùng giun di chuyển dưới da người

Chẩn đoán xác định bệnh thường căn cứ vào triệu chứng lâm sàng tại chỗ và dấu hiệu dị ứng toàn thân. Sinh thiết da cho thấy những u hạt chứa nhiều tế bào bạch cầu đa nhân ái toan, có thể gặp được ấu trùng nằm giữa u hạt. Xét nghiện bạch cầu đa nhân ái toan trong máu có thể tăng nhưng không đều.

Bệnh nhiễm sán dải chó, mèo

Bệnh nhiễm sán dải chó, mèo Dipylidium caninum

sán dải chó mèo dipylidium caninum
Chu trình lây nhiễm của sán dải chó mèo dipylidium caninum

Sán trưởng thành sống trong ruột non của chó, mèo. Đốt sán già theo phân hoặc bò qua hậu môn ra ngoài. Trứng được phóng thích khi đốt sán co bóp hoặc khi đốt sán bị tiêu nát. Trứng được phát tán ra môi trường hoặc bám vào lông hay ở quanh hậu môn chó. Các loài bọ chét như Ctenocephalides canis, Ct. felis, Pulex irritans nuốt vào ruột, phôi 6 móc sẽ phát triển thành nang ấu trùng có đuôi (cysticercoid). Trẻ em tình cờ nuốt bọ chét, nang ấu trùng có đuôi trưởng thành ở ruột non trong vòng 20 ngày. Trẻ em bị bệnh thường không có triệu chứng hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ. Khi nhiễm nhiều sán, trẻ mệt mỏi, nhức đầu, đau thượng vị, ngứa hậu môn, tiêu chảy, dị ứng. Chẩn đoán bệnh này dựa trên tìm thấy những đốt sán hay chùm trứng trong phân. Điều trị bằng Niclosamide và Praziquantel.

Trùng bào tử Toxoplasma gondii

Trùng bào tử Toxoplasma gondii
Chu trình lây nhiễm của Trùng bào tử Toxoplasma gondii

Người chỉ là ký chủ tình cờ của Toxoplasma gondii. Người bị nhiễm do nuốt phải trứng nang hoặc ăn phải nang giả có trong thịt chưa nấu chín, hoặc trong sữa, máu, nước tiểu của mèo bị nhiễm. Vào đến ruột của ký chủ, các thoa trùng trong trứng nang hoặc nang giả được phóng thích để đi ký sinh các tế bào thuộc hệ võng mô, não, cơ, trở thành những dạng hoạt động mới. Trong tế bào ký chủ, chúng tích cực sinh sản bằng cách phân đôi cho ra những thế hệ mới, làm tăng nhanh dân số, đi xâm chiếm tế bào mới, gây nên thể cấp tính. Giai đoạn này gây nguy hiểm cho thai nhi, nếu người mẹ bị nhiễm T. gondii.

Ở thể nhẹ, bệnh nhân có có các triệu chứng sốt, nổi hạch và mệt mỏi, bệnh tự khỏi không cần điều trị. Khi bị nhiễm với số lượng lớn, ký sinh trùng tăng sinh mạnh, gây tổn thương hoại tử khu trú, tiếp theo đó, ký sinh trùng phát tán theo đường máu gây thể bệnh lan tỏa. Tổn thương thường gặp ở não, mắt, cũng có thể ở phổi, tim. Viêm não thường nặng, cuối cùng bệnh nhân hôn mê và tử vong. Tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể mà chọn lựa phương pháp chẩn đoán thích hợp: phân lập ký sinh trùng, giải phẫu bệnh lý, thử nghiệm bì, chụp CT não… Điều trị bệnh Toxoplasma gondii phải bảo đảm nguyên tắc là phải điều trị sớm sau khi phát hiện sớm. Ba loại thuốc điều trị đặc hiệu có hiệu lực cao là sulfamid với liều 6g trong một ngày, dùng kéo dài 2 tuần; pyrimethamin với liều 100-200mg dùng cho người lớn trong một ngày, chia làm 3 lần, điều trị một đợt từ 4 đến 6 tuần; rovamycin với liều 150.000 đến 300.000 UI/kg cân nặng/ngày, kéo dài 1 tháng.

Bệnh do vi nấm ngoài da

Hắc lào (tinea ciroinata): chó, mèo bị bệnh hắc lào trên da, lây sang người do tiếp xúc trong khi vuốt ve hoặc chải lông cho chó hoặc mèo. Sang thương đầu tiên là sẩn đỏ, ngứa, lan rộng dần ra xung quanh vùng trung tâm lành tạo nên hình vòng. Những vết thương gần nhau khi lan rộng sẽ hòa vào nhau thành hình đa vòng.

Nấm má (tinea barbae): thường vết thương ở một bên (phải hay trái), đôi khi ở cằm. Bệnh nhiễm do hôn hít thú nuôi trong nhà có vi nấm trên lông (T. mentagrophytes, M.canis ở chó, mèo).

Bệnh do các loài ngoại ký sinh

  • Ve: gây hại cho người vì tạo nên vết thương chỗ ve cắn, gây liệt, truyền vi trùng, siêu vi trùng và rickettsia.
  • Bọ chét: là trung gian truyền bệnh dịch hạch. Cơ chế truyền bệnh của bọ chét là ụa máu có Pasteurella pestis trong khi đốt người.

Cách phòng tránh bệnh ký sinh trùng do thú cưng

Theo trung tâm kiểm soát và ngừa bệnh Mỹ, ước tính có khoảng 10.000 trường hợp bị nhiễm bệnh do ký sinh trùng mỗi năm xảy ra ở Hoa Kì đem lại nhiều tác hại nguy hiểm cho con người, một trong số chúng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến mô cơ thể, một số gây tổn thương thị giác hoặc ảnh hưởng thần kinh vĩnh viễn, hay gây ra các vấn đề nguy hiểm về đường ruột cho con người, đặc biệt là trẻ em – đối tượng dễ bị tổn thương nhất… Ngày nay với nền y học hiện đại, các bệnh do ký sinh trùng cụ thể là nhiễm giun sán gây ra có thể điều trị được, tuy nhiên đó là phương án cuối cùng, công tác phòng chống vẫn luôn được ưu tiên hàng đầu và cần phải lưu ý.

Đối với người

  • Tuyên truyền giáo dục nâng cao ý thức vệ sinh cá nhân và cộng đồng đặc biệt là các chủ nuôi chó, mèo; bảo vệ môi trường không bị nhiễm phân chó mèo.
  • Vệ sinh phòng dịch: vệ sinh môi trường, đặc biệt là khu vực có phân chó, phân mèo, khu vực trong nhà và khu vực vui chơi của trẻ em. Xây dựng nếp sống vệ sinh cá nhân tốt: rửa tay trước khi ăn hoặc chuẩn bị thức ăn, không ăn rau sống khi chưa rửa thật sạch hoặc thịt chó, mèo chưa nấu chín.

Tìm hiểu thêm về một số thực phẩm tiêu diệt ký sinh trùng trong cơ thể con người.

Đối với thú nuôi

  • Tắm rửa thường xuyên bằng các loại dầu tắm dành riêng cho thú nuôi để loại bỏ trứng giun, sán và các loài ngoại ký sinh ra khỏi lông.
  • Tẩy giun cho chó mèo. Với chó mèo con, cần tẩy giun ngay từ 3 tuần tuổi, tẩy giun nhắc lại 3 lần cách nhau 2 tuần và sau đó cứ 6 tháng tẩy một lần.
  • Không nuôi những vật nuôi hoang dã, không rõ nguồn gốc.

Theo nguồn: ThS. Trần Mỹ Duyên

Ngoài ra để bảo vệ sức khỏe của bạn và gia đình. Cũng như vì sức khỏe cộng đồng!

Bạn nên

  • Cho thú cưng ăn thực phẩm sạch, được nấu chín và uống sạch;
  • Tẩy giun cho chó mèo định kỳ;
  • Vệ sinh thường xuyên môi trường sống của thú cưng, đặc biệt là khu vực xung quanh nhà, vườn và bãi cỏ;
  • Sử dụng dụng cụ (như bao tay, chổi, đồ xúc…) để thu dọn phân thú nuôi. Tránh tiếp xúc trực tiếp với các chất thải của vật nuôi;
  • Vệ sinh sạch sẽ các dụng cụ vệ sinh sau khi sử dụng để ngăn ngừa trứng giun lây lan trong môi trường sống;
  • Luôn rửa tay chân với xà phòng / dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với vật nuôi hoặc sau khi vệ sinh nơi ở của chúng;
  • Kiểm tra sức khỏe của vật nuôi định kỳ để chắn rằng chúng đã được tiêm phòng, tẩy giun, ngừa rận và bọ chét;
  • Nếu chú chó của bạn thường xuyên được thả rông ở môi trường bên ngoài, bạn nên mang phân thú cưng đến trạm thú y kiểm tra định kỳ hằng năm để ngừa bệnh.

Và hạn chế

  • Thả rông thú cưng trong khu vực sống xung quanh có nhiều mầm bệnh.
  • Tiếp xúc trực tiếp với các loài động vật / thực vật không rõ nguồn gốc.
  • Ôm hôn chó mèo, đặc biệt là phần đuôi vì bộ phận này dễ dàng bám theo chất thải.
  • Vệ sinh, thu dọn chuồng trại thú nuôi khi đang mang thai / hệ miễn dịch suy yếu. Vì khi ấy, bạn rất dễ nhiễm Toxoplasma Gondii – một loại đơn bào sống ký sinh trên chó/mèo. Nhiễm Toxoplasma (Toxoplamosis) trong thời kỳ mang thai có thể gây ảnh hưởng không tốt cho thai nhi. Trong trường hợp phải thực hiện, bạn nên mang găng tay và khẩu trang trong quá trình dọn dẹp.
  • Mang động vật bệnh / có mầm bệnh về nhà. Trong trường hợp phải mang động vật có mang mầm bệnh về nhà, hãy cách ly chúng nếu nhà bạn có nuôi thú cưng. Ngoài ra, hãy điều trị chữa bệnh cho chúng, và vệ sinh và sát khuẩn thường xuyên nơi ở của chúng.

Trên đây là những gợi ý đơn giản mà bạn có thể thực hiện được. Với mục đích bảo vệ bảo vệ sức khoẻ cho thú nuôi, bản thân và gia đình bạn, cũng như ngăn ngừa và hạn chế nguy cơ lây nhiễm những bệnh do ký sinh trùng ở thú nuôi gây nên. Ngoài ra các bạn có thể xem thêm bài viết dấu hiệu nhận biết cơ thể bạn đang bị nhiễm ký sinh trùng mà chúng tôi đã đăng.


Mời bạn bình luận cùng chúng tôi!